Koffie, thee en wijnsilo's

Door Marije Witman op 25 november 2019 in Cruquiuswerf

Het Cruquiuseiland heeft een rijke en bewogen geschiedenis. Het is je haast niet voor te stellen als je langs de kade loopt, maar vroeger was het een drassig moerasland waar voornamelijk riet groeide. Een wild en ongeremd gebied waar altijd gevreesd werd voor overstromingen én een gebied die tegelijkertijd een smokkelroute vormde naar de stad. Als je tegenwoordig over het Cruquiuseiland loopt kom je nog genoeg karakteristieke en historische gebouwen tegen uit de glorietijd van het Oostelijk Havengebied, maar je moet ze wel weten te herkennen.

Het Oostelijk Havengebied met daarin het Cruquiuseiland is ontstaan vanuit de behoefte om Amsterdam als wereldhaven neer te zetten. Dankzij het inpolderen verdwenen de Moeraslanden met hun smokkelroute en ontstond er steeds meer ruimte voor industrie. De groeiende handel zorgde ervoor dat er telkens gezocht werd naar nieuwe gebieden om uit te breiden. Eind negentiende eeuw werd de Entrepothaven gegraven tussen het Borneo-eiland en het Cruquiusgebied. Dit was het begin van de glorietijd voor Cruquius.  

 

Image not found


Maandag tot en met Zondag 

De Entrepothaven zorgde ervoor dat steeds meer schepen met exotische producten zoals koffie, thee, tabak en specerijen uit Nederlands-Indië in Amsterdam aanlegde. Omdat er over deze goederen nog invoerrechten betaald moesten worden, werden deze tijdelijk opgeslagen in grote entrepotpakhuizen met de namen Maandag, Dinsdag, Woensdag, Donderdag, Vrijdag, Zaterdag en Zondag.   

Als je tegenwoordig langs de Zeeburgkade loopt vind je hier nog steeds de pakhuizen als overgebleven stukje geschiedenis. Wél hebben ze eind 20ste eeuw een andere functie gekregen. De pakhuizen zijn getransformeerd tot fijne appartementen met een prachtige ligging aan het water. 

 Image not found

Op het goede spoor 
In de bloei van de Amsterdamse haven was het ook op Cruquius enorm hectisch. Schepen vol exotische producten die af- en aanvoeren. Loopjongens langs de kant die klaar stonden om de lading zo snel mogelijk lossen. Maar, om te blijven concurreren met andere havens was er een modernisering nodig. De industriële revolutie was al lang in volle gang toen er in 1974 op Cruquius een spoorlijn werd aangelegd.  

Goederenwagons vol scheepslading reden richting het westelijk deel van Cruquius. Daar werd alles tijdelijk opgeslagen in de pakhuizen Maandag tot en met Zondag. Dankzij de spoorlijn over Cruquius werd het laad- en losproces in de Entrepothaven versneld en nam de efficiëntie toe. Hiermee bleef de haven van Amsterdam hiermee een waardige concurrent van landen als Engeland en België. 

Een klein deel van de spoorlijn is bewaard gebleven als herinnering aan de industrialisatie van Cruquius. Je kan dit stukje volgen langs de kade en genieten van de zonsondergang op een warme zomeravond.   


Huisje Insulinde 
Een van de eerste bedrijven die zich op Cruquius vestigde was de N.V. Insulinde, die kokosolie won uit het vruchtvlees van kokosnote uit Java. De Eerste Wereldoorlog zorgde voor een enorme vraag naar plantaardige olie en het bedrijf groeide mee. Helaas was deze groei van korte duur, want net zo snel als het bedrijf opkwam stortte het na de eerste wereldoorlog ook weer in.  

Het Ketelhuis, Pomphuis en kantoorpand (het Insulinde huisje) aan de Cruquiusweg bleven als enige herinnering over na het faillissement in 1926. Het Insulinde huisje is afgebroken en wordt op een nieuwe plek in oude glorie opgebouwd. Hier gaat het huisje de thuisbasis te worden van Café Bruut waar je kan genieten van een zelf gebrouwen biertje. Maar ook het oude Pompgebouw en het Ketelhuis worden in eer hersteld en krijgen uiteindelijk een nieuwe functie op Cruquius.  


Een rijke geschiedenis

Cruquiuseiland is onlosmakend verbonden met exotische producten uit Nederlands-Indië, zoals koffie, thee, tabak en specerijen. Maar er was meer aan de hand op het eiland. Een karaktertistieke oude kraan herinnert aan een staal- en ijzerverleden. Een icoon voor Cruquiuseiland, die momenteel in restauratie is. De kraan komt misschien zelfs terug als creatieve ontmoetingsplek of als unieke hotelkamer. 
 

Van wijnsilo naar woonkamer 

Het is haast niet meer voor te stellen, maar tot begin van deze eeuw had Cruquius vijf wijnsilo’s die tot de nok gevuld waren met wijnen vanuit heel de wereld. Schepen vol met wijn voeren af en aan en deze wijn werd tijdelijk opgeslagen tot de invoerrechten waren betaald. Vervolgens werd de wijn hier gebotteld en verkocht. Dit ging jarenlang goed, totdat begin deze eeuw de regelgeving werd aangepast en de wijn gebotteld moet worden in het land van herkomst. Hierdoor kwamen de silo’s leeg te staan.  

Je vindt nog drie wijnsilo’s op het parkeerterrein van The Harbour Club. Deze zouden eigenlijk verloren gaan, maar er is inmiddels een nieuwe bestemming voor gevonden. De silo’s staan tijdelijk bij The Harbour Club, maar krijgen een woonfunctie. Als je snel bent kan je nog een kijkje nemen in de silo’s. De ingang ligt verstopt tussen het onkruid en geeft toegang tot de enorme ruimte die jarenlang liters wijn heeft opgeslagen.  

Image not found

  • Koffie, thee en wijnsilo's

Cruquiuswerf, het best bewaarde geheim van Amsterdam-Oost!

Contactgegevens Cruquiuswerf

Eefje Voogd Makelaardij
Makelaar

Eefje Voogd Makelaardij

Van de Steege Projecten | Nieuwbouw
Makelaar

Van de Steege Projecten | Nieuwbouw